Auteur: Selinde van Dijk-Kroesbergen

Er is een tijd van aantreden en een tijd van aftreden. Voor alle bestuursleden van het Netwerk Katholieke Vrouwen is het laatste aan de orde. De tweede termijn van deze vrouwen zit er dit jaar op. Zo ook van voorzitter Maria van Schaijik (75).

“Ons werk is onvoltooid, maar als netwerk gaan we verder op weg, tastend en zoekend”, zegt Maria, reflecterend op waar het NKV nu staat. We gaan met haar in gesprek over haar visie op de rol van vrouwen in de kerk.

Hoe heb jij in je jeugd de rol van katholieke vrouwen in de kerk ervaren?
“Ik groeide in Rijswijk op als jongste in een gezin met tien kinderen. Het geloof was toen iets vanzelfsprekends. Op verjaardagen ging het over politiek en kerk. Aan onze geloofsopvoeding droeg eigenlijk de hele omgeving bij, mannen en vrouwen. Achterafgezien was het toch vooral mijn vader die voor mij een voorbeeld was in hoe je de katholieke waarden uitdraagt en anderen de ruimte geeft. Die waarden draag je onbewust altijd met je mee.”

Je stichtte een gezin in een tijd dat Nederlanders massaal de kerk verlieten. Hoe pakte je jouw rol als katholieke vrouw toen op?
“Mijn man en ik hebben toen we gingen trouwen afgesproken dat we samen verantwoordelijk zijn voor de opvoeding van onze kinderen. We wilden in ieder geval het ware, het schone en het goede overdragen. Trouw zijn aan elkaar, integriteit, een ander in zijn waarde laten, goede omgang met de schepping, het zijn allemaal waarden die we onze vier kinderen probeerden mee te geven.”

Hoe kijken je kinderen terug op hun katholieke opvoeding?
“Zij hebben onze opvoeding nooit als knellend beleefd. Laatst hadden we het er samen over. Ze zeiden toen dat ze het als erg waardevol ervaren hebben. Zij gaan niet meer naar de kerk, vullen het nu op een andere manier in. Het voertuig is weg, maar de inspiratie blijft.”

Hoe werden jullie in die tijd zelf in het geloof gevoed?
“We hebben een tijd in het buitenland geleefd, waaronder in Thailand en Benin. Daar vonden we altijd wel priesters of religieuzen die ons inspireerden. Ook weer terug in Nederland hadden we gesprekken met paters en priesters om zo de draad vast te kunnen houden. Uiteindelijk heb je de kerk nodig om door de gemeenschap, de liederen en lezingen gevoed te blijven.”

Hoe pakte je toen jouw rol als katholieke vrouw in de Nederlandse kerk op?
“Ik zocht meer de pastorale kant van de kerk op. Ik had in die tijd nog geen bestuurservaring. Maar eerlijk gezegd voelde ik me daar nooit erg toe aangetrokken. In de kerk wil ik graag dicht bij mensen staan en niet bezig zijn met waar het geld aan besteed wordt. Ik deed mee aan parochievergaderingen, zat in een wijkcontactgroep en nam deel aan de eerste communievoorbereidingen. Later deed ik een opleiding voor parochieel voorganger en ging ik uitvaarten verzorgen. Ik zocht als vrouw in de kerk mijn eigen weg. Ik zie ook dat de kerk gedragen wordt door vrouwen. Een diakenwijding voor vrouwen zou in dat opzicht een bevestiging zijn van wat vrouwen al doen.”

Toch ben je bestuursfuncties gaan bekleden?
“Ja, dat begon op de school van mijn kinderen. Later deed ik dat onder andere bij Caritas, Sobriëtas en Stichting Welzijn Ouderen. Ik deed dat allemaal vanuit mijn gehechtheid aan de katholieke sociale leer.”

Acht jaar gelden dus bij het NKV?
“Klopt. Ook hier heb ik het kerkelijke nooit als hoofdfocus beschouwd. Het ging mij om het netwerk van vrouwen die vanuit het geloof inspiratie haalden voor het dagelijks leven. Er zijn nog steeds veel vrouwen die graag reflecteren, maar minder met de kerk als instituut hebben. Welke weg kiest zij om als mens tot haar recht te komen?”

Het NKV komt voort uit de Unie Nederlandse Katholieke Vrouwenbeweging (UNKV). Wat is het verschil?
“In 2016 waren er nog nauwelijks bij de UNKV aangesloten organisaties. Daardoor kon de UNKV haar taak als koepelorganisatie niet meer vervullen. Persoonlijk vond ik een modernisering belangrijk: niet alleen organisaties maar ook individuele leden konden voortaan lid worden.”

Hoe gaat het nu verder met het NKV?
“Volgens het rooster van aftreden moeten alle huidige bestuursleden voor het einde van het jaar uit het KvK geschreven worden. We hebben lang gezocht naar opvolging. Dat is lastig. Veel vrouwen willen graag bijdragen aan het netwerk, maar niet een bestuursfunctie vervullen. Op dit moment buigen verschillende betrokken katholieke vrouwen zich over hoe nu verder. Ook denken ze na over de focus van het netwerk. Hiervoor gaan ze begin 2026 een enquête onder katholieke vrouwen verspreiden. Als de focus helder is, gaan ze actief bestuursleden zoeken. Pas als die gevonden zijn, treden de huidige bestuursleden terug. Uiteraard na een zorgvuldige overdracht.”

Hoe kijk je naar een andere focus van het NKV?
“Er zijn vrouwen die het belangrijk vinden om zich sterk te maken voor de positie van de vrouw in de kerk. Soms is het ook nodig om een grotere bewustwording te creëren. Aan de andere kant geldt dit ook voor mannen. Zij moeten ook hun eigen weg vinden, buiten het keurslijf om. Wanneer het accent sterk binnenkerkelijk wordt, voorzie ik wel een spanningsveld om ook naar buiten gericht te blijven. Het is goed als het NKV de positie van de vrouw in de gaten houdt. Iemand moet dat doen. Maar daar hoeft van mij niet alleen de focus te liggen. Ik hoop dat wij vrouwen ons blijven inzetten voor klimaat, armoede en maatschappij. Het liefst in goede samenwerking met het Katholieke Vrouwen Dispuut.”

 

Acht jaar NKV

Het Netwerk Katholieke Vrouwen (NKV) komt voort uit de Unie Nederlandse Katholieke Vrouwenbeweging, een landelijke koepel van katholieke vrouwenorganisaties.

In 2016 vormde Maria van Schaijik samen met Annie Beunen – Ossel, Marie-Louise van Wijk – van de Ven en Ans Huijbregts-Krijnen het bestuur van het nieuwe NKV. Tijdens die periode vervulde Marie Jolanda Bresser ook een tijdje een bestuursfunctie.

Het doel van het NKV was om vrouwen vanuit een katholieke achtergrond samen te brengen. Het bestuur organiseerde bijeenkomsten voor ontmoeting en verdieping rond thema’s op het gebied van levensbeschouwing en samenleving. Ook opkomen voor vrouwen in kerk en maatschappij was een speerpunt van het netwerk, evenals samenwerken en krachten bundelen met elkaar en zusterorganisaties in Nederland, Europa en elders in de wereld. Zo heeft het NKV afgevaardigden bij Justitia en Pax, Laudato Si, Europese Alliantie van katholieke vrouwenorganisaties Andante en het landelijke Synodale team.

Het NKV-bestuur organiseerde verschillende themabijeenkomsten:

2017: Welke weg kies jij? Nadenken over ethiek in deze tijd
2018: #Metoo en vrouwelijke waardigheid
2020: Zingeving en ons leven van alledag
2020-2024: diverse activiteiten rondom het kerkvernieuwingsproces (synodale proces) dat wereldwijd vanuit het Vaticaan georganiseerd wordt. Zo zette het NKV een digitale enquête uit over de positie van vrouwen in de kerk. Maar liefst 2500 enthousiaste vrouwen reageerden hierop. Ook organiseerde het NKV het Synode Café en was het medeorganisator van het project Luisterend op weg.
2025: Interreligieuze dialoog