Ontmoeten, netwerken en verdiepen

Het Netwerk wil op regelmatige basis landelijke bijeenkomsten organiseren over levensbeschouwelijke en maat­schappe­lijke thema. Sinds corona ontmoeten we elkaar ook online in het Katholieke vrouwen café.

De Vrouwen binnen ons netwerk bundelen de krachten en werken aan verbinding. Samen staan we sterk. Dit uit zich als we elkaar ontmoeten. Doe en praat mee, laat je stem horen en laten we met elkaar de diepte ingaan. Meer hierover weten, meld je bij ons!

Bijeenkomsten

Rondetafelgesprekken en rapportage n.a.v. de bijeenkomst in Den Bosch op zaterdag 2 maart 2024

De landelijke synodale dag van 2 maart ligt alweer enige tijd achter ons. We kijken als NKV, projectgroep ‘Luisterend op weg’, KNR en het Bisdom ‘s-Hertogenbosch met dankbaarheid terug op een mooie dag vol ontmoetingen en respectvolle gesprekken.

Deze vervolggesprekken zijn gehouden naar aanleiding van het slotdocument van de Synode bijeenkomst van 4-29 oktober 2023, “een synodale kerk op zending”. Van januari tot april 2024 organiseerde de commissie Synodaal Proces van het NKV een tweede consultatieronde in de tussenfase tussen de eerste en tweede wereldwijde synodebijeenkomst in Rome. Binnenkort wordt de rapportage hiervan verwacht. De volgende synodebijeenkomst in Rome zal plaatsvinden in oktober 2024.

 

Zingeving en ons leven van alledag

Vrijdagmiddag 14 februari  2020

Het Netwerk onderzocht de aantrekkingskracht van de zoektocht naar de zin van het leven, zoals ook verwoord door Fokke Obbema in de Volkskrant. Welke vragen helpen ons bij onze zoektocht naar geluk en relevantie in het leven?

Woord vooraf aan het verslag: ten tijde van de dag was het onderwerp zingeving iets wat leefde in de media en ons als netwerk bezig hield. We voelden ons wel wat uitzonderlijk door hiermee bezig te zijn. Was dit nu het essentiële onderwerp voor deze tijd? We konden toen nog niet vermoeden hoe we in op dit moment nog meer dan anders met de neus op de feiten worden gedrukt. Wat is angst? Hoe  troost je iemand? Wat kan ik doen? Wat heb ik nodig? Wie ben ik daarin? Hopelijk hebben we elkaar hierbij op weg geholpen met onze ontmoetingsdag.

———————————————-

Sfeerverslag

Na de reis ontvingen we onze gasten met een lekkere, eenvoudige lunch. De helft van de gasten was nieuw in ons netwerk.  Onze voorzitter, Maria van Schaijik, heette iedereen van harte welkom en stak een kaarsje aan omwille van aandachtigheid voor elkaar.

Hella van der Wijst ging in gesprek met de aanwezigen over zingeving, troost, er zijn voor elkaar. Kun je hulp en troost geven? En kun je het ook ontvangen? En wat zijn goede manieren om er te zijn voor elkaar. “Pas op met wat je zegt. Handel vooral. Doe iets. Doe het samen. Doe iets dat fijn is.”

Niet praten, maar doen

In de theepauze konden we wat doorpraten met elkaar. Nieuwe ontmoetingen en vaste verbanden aanhalen. Daarna sprak Eva Martens. Ze vertelde het verhaal van de Prins en het vogeltje van Oscar Wilde. Het riep vragen op over wat waardevol is in het leven? Wat is geluk?   Klaar staan voor een ander of zelf je eigen leventje leiden? Elkaar aanvullen in afhankelijkheid of je eigen plan trekken wat ook van waarde is. Welke keuzes maak je en waarom? We gingen in gesprek met elkaar en kwamen ook op adem in stilte. Hiermee was de middag echt een oase in de dagelijkse gang van zaken. Even stil staan bij wat ons beweegt  en hoe we daarin elkaar ook vinden. 

De middag werd afgesloten door Holkje van der Veer, die ons op een ander been zette. Hoe kijken we naar elkaar? Wat vinden we van anderen en van ons zelf? Zijn er onverwachte aanknopings-punten of bronnen waar je inspiratie uit kunt halen.

Het was nog een poosje onrustig bij het naborrelen in het Titus Brandsma centrum. We dachten na over een vervolg van deze dag. Fijn om elkaar ontmoet te hebben. Om elkaar te leren kennen. Hopelijk vloeit hier één op één en ook voor ons netwerk veel goeds uit voort.

Graag tot ziens!

#MeToo en vrouwelijke waardigheid

Nijmegen, 6 oktober 2018

‘Hoe actueel kun je zijn?’ vraagt voorzitter Maria van Schaijik in haar welkom. Die morgen is bekend geworden dat Yezidi-activiste Nadia Muras Basee en gynaecoloog Denis Mukwege de Nobelprijs voor de Vrede gekregen hebben. Toch is het eerste idee voor deze dag al vorig jaar geopperd. Dat zegt iets over de tijd waarin we leven.

‘Hoe actueel kun je zijn?’ vraagt voorzitter Maria van Schaijik in haar welkom. Die morgen is bekend geworden dat Yezidi-activiste Nadia Muras Basee en gynaecoloog Denis Mukwege de Nobelprijs voor de Vrede gekregen hebben. Toch is het eerste idee voor deze dag al vorig jaar geopperd. Dat zegt iets over de tijd waarin we leven. ‘De kerk gaat de “liminale fase” tegemoet’, zegt José Sanders, ‘en zal daarna anders zijn.’ Anne-Claire Mulder laat zien dat in deze post-patriarchale tijd #MeToo de geloofwaardigheid van mensen kritisch bevraagt.

José Sanders, hoogleraar Narratieve Communicatie aan de Radboud Universiteit te Nijmegen, begint haar inleiding over de functie van verhalen met een verhaal. Daarmee laat ze zien dat een verhaal zich afspeelt in een andere ruimte en tijd dan waarin wij leven. Toch kunnen we daarin meegaan. We kunnen zo van elkaar leren. Er is de paradox van afstand en nabijheid.

Het ‘ik-verhaal’ doet nog meer: de verhaalwereld en het hier en nu vallen samen. In de sociale media worden veel ik-verhalen gepubliceerd. Daarop kunnen we onszelf projecteren. Dat roept instemming op, of tegenspraak, de politiek bemoeit zich ermee en we worden beïnvloed, we worden ook iemand anders.

Ze laat via zoektermen in Google zien hoe dat werkt bij ‘seksueel misbruik in de kerk’, en geeft daarna aan hoe zij zelf – kerkelijk actief in de Sint Jan van ’s-Hertogenbosch – daarop reageert: ogen en oren willen sluiten, maar ook zich verantwoordelijk voelen. En solidariteit: hoeveel #MeToo is er nog in de kerk in andere landen en werelddelen?

 

De kerk in verhalen

Een klassieke verhaalvorm is dat van de held. Hij/zij verlaat het huis, komt hindernissen tegen, raakt in een wanhopige situatie verzeild, wordt door wonderlijke krachten gered en brengt zijn nieuwe inzichten terug in de oude situatie. In wetenschappelijke termen: stabiliteit –  separatie – transitie – incorporatie. Tussen separatie en incorporatie is er de liminaliteit. Daar is het onduidelijk waar je naar toe gaat. De kerk gaat de liminale fase tegemoet, zegt José Sanders. Aan de andere kant van het verhaal móet het een andere kerk zijn geworden met een andere plek voor vrouwen. Ze eindigt met drie soorten verhalen:

* lineair (verhalen met een begin en eind, gekenmerkt door beschrijving en begrijpelijkheid, toekomstgericht). Een zin die daar bij hoort, wat betreft ons thema, is: seksueel misbruik in de kerk moet afgelopen zijn!

* plotgestuurd (heldenverhalen waarin mensen een rol hebben, gekenmerkt door overtuiging en activering, gericht op autonomie): die hindernis van de gesloten archieven moeten we overwinnen!

* momentaan (verhalen over relaties, wat is en wat kan worden, gericht op aanvaarding en verbinding): het is zo, we weten niet waar we eindigen.

Ze pleit voor meer balans in de verhalen met zeker meer aandacht voor het momentane verhaal.

In de discussie met de zaal wordt onder andere herkend dat het heldenverhaal een mannelijk verhaal is. De rol van vrouwen daarin is ‘wachten’: het verhaal van Maria. Maar Maria is ook een profetes, en vrouwen hebben ook strijdlust. ‘Wachten’ is dus een andere vorm van moed en het is belangrijk om de vertelwaardigheid daarvan op te delven.

Mantel

Anne-Claire Mulder, universitair docent Vrouwen- en Genderstudies aan de Protestantse Theologische Universiteit Groningen, verwijst ook naar de winnaars van de Nobelprijs. We leven in een post-patriarchale samenleving. De mediastorm laat zien dat patriarchale verhalen niet meer vanzelfsprekend zijn. Tegelijk geven mannen hun voorrechten niet op zonder slag of stoot. Het voorbeeld is het gevecht om de waarheid tussen Ford en Kavanaugh. En de inzet, analyseert Anne-Claire, is controle over het vrouwenlichaam. Men vreest dat Kavanaugh de Amerikaanse abortuswetgeving zal terugdraaien.

Het thema van Anne-Claire is ‘waardigheid’. Ze gaat vooral in op de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, met een kleine uitloop naar de uitspraak van de filosoof Kant: de mens is niet horig aan een doel buiten zichzelf. Na de emancipatiebewegingen, vanaf de negentiende eeuw, krijgt dit vorm en inhoud in de mensenrechten. Maar schending van vrouwen wordt nog niet benoemd. Bij de Wereldconferentie van de Verenigde Naties over vrouwen in Beijing veranderde dat toen Hilary Clinton stelde dat vrouwenrechten mensenrechten zijn. En de mensenrechten werden eindelijk betrokken op de privésfeer van gezin en huwelijk.

Maar ‘waardigheid’ is een wat abstract begrip. Hoe erken je je eigen waardigheid en die van de ander? De theologe Ina Praetorius kwam met de term ‘7 miljard waardigheidsbekleedsters’, en dat roept beelden op van concrete mensen. En Anne-Claire voelt het in haar eigen lichaam als ze zegt: ik ben een waardigheidsbekleedster.

Een symbool daarvoor is de mantel, bij hoogwaardigheidsbekleders een teken van distantie en hiërarchie. Bij waardigheidsbekleedsters symboliseert het de ruimte om jezelf te zijn. Anne-Claire verbindt dat ook met het religieuze ‘beeld van God’ zijn.

#MeToo onthult (ont-hult!) hoe de eigen waardigheid van vrouwen geschonden en geroofd is. Maar die onthulling betekent ook verlies van geloofwaardigheid van juist die mensen die de waardigheid en rechten van anderen moeten beschermen.

Er volgde een levendige discussie met de zaal waaraan ook de forumleden deelnamen: Anke Bisschops, psycholoog en door de commissie Deetman gevraagd om de religieuze oversten te begeleiden omdat daar veel mis ging, noemt een gebed. Daarin wordt het misbruik door de daders verbonden met de molensteen die het evangelie bestemt voor degenen die kinderen misleiden (Mk 10,42).  Wat Maria van Schaijik zegt, wordt door veel mensen beaamd: je geloof staat los van het instituut. Het gaat erom te luisteren naar mensen, bij mensen te zijn.

Holkje van der Veer die haar onverwachte rol als dagvoorzitter met glans waarnam, sluit af met een column. #MeToo – voeg je dat toe aan je facebookprofiel? Al nadenkend worden die letters voor haar het symbool van een wereld waarin slachtoffers zich met naam en gezicht kunnen laten zien.

Welke weg kies jij?

 7 oktober 2017 ons eerste congres

Hoe weeg je je keuze? Hoe toets je je keuze? Hoe communiceer je je keuze? Die vragen stelde dagvoorzitter Hella van der Wijst op de bijeenkomst van het nieuwe Netwerk voor Katholieke Vrouwen op 7 oktober 2017 in het Titus Brandsma Memorial in Nijmegen.

Verslag van het congres door Joanne Seldenrath

Hoe weeg je je keuze? Hoe toets je je keuze? Hoe communiceer je je keuze? Die vragen stelde dagvoorzitter Hella van der Wijst op de bijeenkomst van het nieuwe Netwerk voor Katholieke Vrouwen op 7 oktober 2017 in het Titus Brandsma Memorial in Nijmegen.

De ongeveer vijftig aanwezigen werden door inleidster Sigrid Sterckx (hoogleraar ethiek en politieke & sociale filosofie aan de Universiteit van Gent) uitgedaagd om te antwoorden op vragen over leven en dood. Sigrid begon met trolleyproblemen. Is er verschil in ethische verantwoordelijkheid tussen een actieve handeling en niets doen? Of ben je

ook verantwoordelijk als je niet handelt? Maakt het uit voor je verantwoordelijkheid als je de persoon ziet of kent die geraakt wordt door de gevolgen van je handeling, of dat het ‘slachtoffer’ een onbekende ver weg is? Is het minder erg of erger als we psychologisch onszelf kunnen overtuigen dat we niet verantwoordelijk zijn? Zulke vragen spelen ook bij levensreddende en levensbeëindigende handelingen in de medische wereld.

Medicalisering

Ze vergeleek heel kort de cijfers in België en Nederland over euthanasie, palliatieve sedatie en andere vormen van (medische) levensbeëindiging. Hoewel het in Nederland toegestaan is en volgens de KNMG zelfs de voorkeur geniet dat de patiënt zelf het levensbeëindigend middel slikt, wordt meestal toch ervoor gekozen dat de arts het toedient. Waarom? Palliatieve sedatie maakt een sterke groei door. Ook hier is de vraag waarom dat zo is. De papierwinkel rond palliatieve sedatie is minder dan bij vrijwillige euthanasie, maar er spelen ook emoties mee, zegt Sigrid. Het lijkt alsof je iemand alleen maar in slaap brengt, maar palliatieve sedatie is het meest gemedicaliseerde overlijden dat denkbaar is.

Ze eindigt met de criteria die de wet noemt voor toestaan van euthanasie. Valt levensmoeheid ook onder ‘uitzichtloos en ondraaglijk lijden’? Het is geen medisch probleem. Waarom moet de arts een sociaal probleem oplossen?

Het probleem is niet het kind

Het forum met jeugdarts Liesbeth Blomjous, thuiszorgmedewerker en theologie Anne-Marieke Koot en Jacqueline Kool (Disability Studies) verbreedt de discussie naar andere terreinen. De technologische ontwikkelingen vergroten de verantwoordelijkheid voor arts en ‘patiënt’ maar zorgen ook voor steeds meer druk, zegt Liesbeth Blomjous. Jacqueline Kool haalt onderzoek aan waaruit blijkt dat de kwaliteit van de rolstoel doorslaggevend is voor de kwaliteit van leven, belangrijker dan de ernst van de beperking. Er wordt veel geld besteed aan het voorkomen van lijden, maar maatschappelijk is er steeds minder geld voor de kwaliteit van leven van mensen met een beperking. Luisteren naar mensen met een beperking levert andere inzichten op. ‘We hebben geen idee wat we aan het doen zijn,’ zegt Jacqueline Kool.

Anne-Marieke Koot merkt in haar werk dat veel mensen geen keuze kunnen maken en deze discussie over keuzes wordt daar niet gevoerd. Er is veel gebrokenheid maar mensen accepteren dat meer als horend bij het leven. Maar de zorg is er wel. Ouders van een kind met het syndroom van Down vragen zich af wat er gebeurt als zij er niet meer zijn. Wie zorgt er dan voor het kind? Het probleem is niet het kind, dat niet goed zou zijn en er niet had moeten komen, maar dat de zorg in Nederland niet goed is.

Onderliggende vragen

Sigrid waakt tijdens deze discussie ervoor dat het probleem niet afgedaan wordt met de moderne tendens: alle visies zijn even goed en iedereen doet wat bij haar of hem past. Ethische discussies gaan over ook over onderliggende vragen. Waarom is het erg om afhankelijk te zijn? Waarom is het erg als je niet volmaakt bent? Hoe komt het dat in een stukje van de wereld met zo veel welvaart en keuzemogelijkheden, zo veel mensen de discussie willen voeren waarom hun leven niet meer de moeite waard is?De religieuze achtergrond van de bijeenkomst komt naar voren in het bewustzijn dat God totaal anders kijkt. Juist daarom moeten wij ons blijven afvragen wat het goede leven is, wat het lijden is dat voorkomen moet worden. Een van de aanwezigen: ‘Deze middag maakte mij bewust op welke wijze we tegenwoordig over dit soort zaken denken. Het maakte mij bewust van het denken over ethiek. Daarmee kan ik de maatschappelijke problemen die het forum ter sprake bracht, op een frisse manier kaderen.’

Behalve de pittige discussie was er ook muziek en zang, onder begeleiding van Paula Vos. Holkje van der Veer sloot de dag af met een column. Tot slot werd het nieuwe netwerk gepresenteerd dat ook volgend jaar zo’n inhoudelijke dag wil organiseren

Katholieke Vrouwen Café

Op 20 februari 2024 was het weer tijd voor het Synode Café. Om 16:00 uur ontvingen Daan Savert en Nadia Kroon in het sfeervolle theatercafé De Leeuw in Arnhem wederom diverse gasten en spraken met hen over het synodale proces.

Op 25 oktober 2023- vond er een tweede Synode Café plaats, dat te volgen is via een livestream. Daan Savert en Nadia Kroon ontvingen in theatercafé De Leeuw in Arnhem diverse gasten en spreken met hen over alles wat er speelt rondom de synode over de vernieuwing van de rooms-katholieke kerk.

  • 25 mei 2021 
  • 19 maart 2021  

Synode café